Category Archives: Prawo cudzoziemców

Czy samo zawarcie i pozostawanie w związku małżeńskim z obywatelem polskim jest podstawą do udzielenia zezwolenia na pobyt stały?

Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 roku o cudzoziemcach jako jedną z przesłanek udzielenia zezwolenia na stały pobyt w kraju wymienia pozostawanie przez cudzoziemca w uznawanym przez prawo Rzeczypospolitej Polskiej związku małżeńskim z obywatelem polskim przez co najmniej 3 lata przed dniem, w którym złożył wniosek o udzielenie mu zezwolenia na pobyt stały, i bezpośrednio przed złożeniem tego wniosku przebywał nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres nie krótszy niż 2 lata na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy. Z treści przepisu nie wynika natomiast czy organy administracji właściwe do rozpoznania wniosku są uprawnione do badania, czy małżonkowie prowadzą wspólne pożycie.

Zatem czy prowadzący postępowanie ma prawo do szczegółowego badania naszego związku małżeńskiego?

Odpowiedź na to pytanie jest niestety twierdząca. W ostatnim czasie Naczelny Sąd Administracyjny dwukrotnie pochylał się nad kwestią uwzględnienia pożycia małżeńskiego w kwestii możliwości udzielenia zezwolenia na pobyt. W dniu 5 września 2017 roku NSA stwierdził, że organ administracyjny rozpoznający wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy może uwzględniać takie okoliczności jak całkowity i trwały rozpad więzi małżeńskiej, faktyczna separacja, brak wspólnego zamieszkania, wspólnych dzieci i jakichkolwiek innych więzi np. o charakterze finansowym, które wynikają ze związku, a które mogłyby uzasadniać obecność cudzoziemca w Polsce i na tej podstawie może odmówić pobytu cudzoziemca na terytorium Polski.

Natomiast w innej sprawie Sąd wyjaśnił, że zgoda na pobyt stały ma na celu umożliwienie prowadzenia życia rodzinnego w Polsce w warunkach stabilizacji w zakresie legalności pobytu. Jeśli zatem małżonkowie nie mieszkają razem, pomimo że nie istnieją żadne prawne ku temu przeszkody, nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego, nie posiadają wspólnych dzieci i nie łączą ich żadne więzi, które wskazywałyby na taką rodzinną więź, to odpada cel, jakiemu ma służyć udzielenie cudzoziemcowi zgody na pobyt stały.

Takie postawienie sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny w sposób jednoznaczny pozwala prowadzącym postępowania organom wydającym zezwolenia na pobyt na prowadzenie rozległego postępowania dowodowego, badającego czy związek małżeński nie został pomiędzy małżonkami zawarty wyłącznie w celu uzyskania określonych ustawą o cudzoziemcach uprawnień.

Zainteresowanym tematem polecam lekturę następujących orzeczeń:

  1. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 września 2017 roku, II OSK 509/17;
  2. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2017 roku, II OSK 405/17.

Prawo do świadczenia 500+ dla cudzoziemców

Zgodnie z brzmieniem przepisów ustawy z dnia 11 lutego 2016 roku o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, prawo do świadczenia wychowawczego, zwanego potocznie świadczeniem 500+, przysługuje także cudzoziemcom, do których stosuje się przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub jeżeli to wynika z umów międzynarodowych, a także jeżeli dysponują zezwoleniem na pobyt czasowy albo posiadają kartę pobytu z adnotacją „dostęp do rynku pracy”. Na bazie tych przepisów powstał spór czy cudzoziemiec przebywający legalnie w Polsce może otrzymywać środki pieniężne w przypadku, gdy nie wszyscy członkowie rodziny zamieszkują w tym samym kraju.

Przedstawiony problem stał się przedmiotem orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W stanie faktycznym sprawy obywatelka Ukrainy złożyła wniosek o przyznanie świadczenia 500+ na dzieci, wskazując, że ojciec dzieci mieszka i pracuje na Ukrainie, lecz nie pobiera tam jakichkolwiek świadczeń na dzieci. Po złożeniu wniosku, organy administracyjne uznały, że rodzina wnioskodawczyni nie spełnia warunków określonych w przepisach ustawy. Obywatelka Ukrainy odwołała się od decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.

W wyroku z dnia 12 października 2017 roku (sygn. akt II SA/Łd 563/17), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzje organów administracyjnych wyjaśniając, że prawidłowa wykładnia art. 1 ust. 2 pkt 2d ustawy z 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci nie może prowadzić do wniosku, iż świadczenie wychowawcze przysługuje wyłącznie w sytuacji wspólnego zamieszkiwania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wszystkich członków rodziny wnioskodawcy będącego cudzoziemcem. Tak bowiem jak w przypadku rodzin polskich, nierzadko jedno z rodziców jest zatrudnione za granicą, a drugie wraz z dziećmi zamieszkuje w Polsce.

Interpretacja poglądu wyrażonego przez Sąd administracyjny pozwala stwierdzić, iż o świadczenie 500+ mogą ubiegać się również cudzoziemcy posiadający dzieci i zamieszkujący w Polsce zgodnie z przepisami prawa, niezależnie od tego czy cała ich najbliższa rodzina przebywa na terytorium kraju.

Emerytury z polskiego ZUS dla obywateli Ukrainy

W dniu 18 października 2017 roku na stronie internetowej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zamieszczono informację dotyczącą emerytur dla obywateli Ukrainy, którzy pracowali i podlegają ubezpieczeniom społecznym zarówno w Polsce, jak i na Ukrainie. W treści artykułu pojawiła się informacja, że polski ZUS nie będzie finansował emerytur i rent obywateli Ukrainy za okresy pracy na terenie macierzystego kraju. Wyjaśniono także, że umowa łącząca dwa kraje pozwala na sumowanie okresów składkowych, a warunkiem wypłacania minimalnej emerytury przez ZUS obywatelom Ukrainy jest ich stałe zamieszkanie na terytorium Polski.

Podstawę dwustronnych ustaleń w przedmiocie świadczeń emerytalnych dla obywateli Ukrainy, którzy nabyli prawo do otrzymywania emerytury jest umowa międzynarodowa z dnia 18 maja 2012 roku pomiędzy Polską a Ukrainą o zabezpieczeniu społecznym. Umowa została opublikowana w Dzienniku Ustaw z dnia 25 listopada 2013 roku pod pozycją 1373. Zgodnie z art. 3 umowy, stosuje się ją do osób, które podlegały lub podlegają ustawodawstwu jednej lub obu umawiających się stron. Umowa wprowadza też zasadę równego traktowania obywateli państw-stron, stanowiąc, że osoby do których stosuje się przepisy umowy, podlegają obowiązkom i korzystają z uprawnień wynikających z ustaw państw na tych samych warunkach.

Artykuł 5 umowy, że świadczenia przysługujące na podstawie ustawodawstwa jednego państwa nie mogą ulec zmniejszeniu zawieszeniu, uchyleniu lub wstrzymaniu z tego powodu, że uprawniony zamieszkuje na terytorium drugiego państwa.

W przedmiocie samego prawa do nabycia emerytury lub renty, wskazać należy, że okresy ubezpieczenia przebyte zgodnie z ustawami polskimi i ukraińskimi podlegają sumowaniu, jeżeli się nie pokrywają. Jeżeli prawo do emerytury lub renty przysługuje po zastosowaniu tej zasady, Zakład Ubezpieczeń Społecznych lub jego ukraiński odpowiednik zobowiązany jest do ustalenia emerytury lub renty poprzez obliczenie teoretycznej wysokości świadczenia, należnego w przypadku, gdyby okresy ubezpieczenia zostały przebyte zgodnie z obowiązującymi przepisami dla danego państwa. Przy ustalaniu podstawy obliczenia emerytury lub renty uwzględniane jest wyłącznie wynagrodzenie oraz składki uzyskane i odprowadzane zgodnie z ustawodawstwem stosowanym przez daną instytucję. Na podstawie teoretycznej wysokości wynagrodzenia, określa się rzeczywistą wysokość emerytury lub renty, w oparciu o proporcję okresów ubezpieczenia przebytych zgodnie z ustawodawstwem obowiązującym instytucję właściwą do sumy wszystkich przebytych okresów ubezpieczenia.

Projekt zmiany ustawy o cudzoziemcach

W dniu 21 sierpnia 2017 roku do Kancelarii Sejmu wpłynął projekt ustawy zmieniającej ustawę o cudzoziemcach i niektórych innych ustaw. Zmiana przepisów wynika w szczególności z konieczności dostosowania polskich przepisów do dyrektywy unijnej 2014/66/UE Z dnia 15 maja 2014 roku w sprawie warunków wjazdu i pobytu obywateli państw trzecich w ramach przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa.

Zgodnie z przedstawionym projektem, do ustawy wprowadzono nowy cel wydawania wiz oraz zezwoleń na pobyt czasowy, które związane są z wykonywaniem pracy w ramach przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa. Nowelizacja ma również wprowadzić rozwiązania prawne umożliwiające cudzoziemcom przenoszonym wewnątrz korporacji skorzystanie z mobilności krótkoterminowej wewnątrz Unii Europejskiej. Mobilność w rozumieniu ustawy stanowić będzie uprawnienie cudzoziemca do wjazdu i pobytu na terytorium państw członkowskich UE w celu wykonywania pracy w jednostce przyjmującej mającej siedzibą w danym państwie członkowskim UE, w charakterze pracownika kadry kierowniczej, specjalisty lub pracownika odbywającego staż, w ramach przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa, wynikające z posiadania ważnego dokumentu pobytowego, wydanego przez inne państwo członkowskie niż to, w którym cudzoziemiec korzysta z tego uprawnienia. Mobilność będzie dzielić się na mobilność krótkoterminową – polegającą na korzystaniu z mobilności przez okres do 90 dni w dowolnym okresie liczącym 180 dni w każdym państwie członkowskim UE oraz mobilność długoterminową – korzystanie z mobilności przez okres przekraczający 90 dni.

Ponadto, reforma przewiduje ułatwienie dla absolwentów polskich uczelni, polegających na odejściu od wymogu posiadania stabilnego i regularnego źródła dochodu w postępowaniu o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy oraz odejście od wymogu przedstawiania przez cudzoziemca informacji starosty o braku możliwości zaspokojenia potrzeb kadrowych pracodawcy na lokalnym rynku pracy.

Projektowane zmiany przewidują dodanie do ustawy art. 114a uprawnienia na rzecz Ministra Spraw Wewnętrznych, który w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw pracy i ministrem właściwym do spraw gospodarki może określić w drodze rozporządzenia limit udzielanych w danym roku kalendarzowym zezwoleń na pobyt czasowy i pracę. W chwili gdy liczba pozwoleń osiągnie limit, pozostałe wnioski mają zostać oddalane.

Projekt został przekazany do prac parlamentarnych.

Projekt usprawnienia postępowań w przedmiocie przyznania Karty Polaka obywatelom Białorusi

W dniu 2 czerwca 2017 roku Kancelaria Prezesa Rady Ministrów przedstawiła projekt rozporządzenia w sprawie wyznaczenia wojewody właściwego w zakresie prowadzenia postępowań o przyznanie lub przedłużenie ważności Karty Polaka. Zgodnie z tym projektem, organem właściwym do rozpoznania wniosków obywateli Białorusi o przyznanie lub przedłużenie ważności Karty Polaka oraz wydania decyzji w tych sprawach będzie wojewoda podlaski.

Obecnie, sprawy związane z rozpatrywaniem wniosków o przyznanie Karty Polaka na terytorium Republiki Białoruś są prowadzone w trzech polskich placówkach konsularnych. Wobec znacznej ilości postępowań, czas oczekiwania na decyzję wynosi nawet pół roku. Zmiana przepisów ma na celu usprawnienie tych procedur.  Zgodnie bowiem z obowiązującymi przepisami, Rada Ministrów może, w drodze rozporządzenia, wyznaczyć wojewodę jako organ właściwy w zakresie przyjmowania wniosków o przyznanie lub przedłużenie ważności Karty Polaka oraz wydania decyzji w tych sprawach, a także wskazać państwo pochodzenia osób mogących skorzystać z tej właściwości, biorąc pod uwagę konieczność zapewnienia szybkiego i sprawnego dostępu osób zainteresowanych otrzymaniem Karty Polaka.

Projekt rozporządzenia został skierowany do dalszych prac legislacyjnych.

Źródło: Biuletyn Informacji Publicznej Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.